SORULAR ve CEVAPLAR
UYARI:
Bu bölümde, sitemiz ziyaretçilerinin kamulaştırma ile ilgili olarak en çok sordukları temel sorular cevaplandırılmıştır. Verilen cevaplar genel nitelikte olup, münferit olaylara uygun olmayabilir. Aşağıdaki cevaplara dayanılarak hukuki adımlar atılması neticesinde oluşabilecek her türlü zarardan sitemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Kamulaştırma işlemlerinin muhatabı olan kişilerin, bu konuda uzman olan avukatlardan hukuki yardım almaları gerektiği önemle hatırlatılır.


TAVSİYE:
Aşağıdaki sorular belirli bir mantık sırası içerisinde numaralandırılmıştır. Daha sağlıklı bilgi edinmek isteyen site ziyaretçilerinin, soruları ve cevapları sırayla okumaları tavsiye edilir.


RİCA:
Sitemiz, kamulaştırma konusunda kapsamlı bilgi içermektedir. Buna rağmen sitemizde cevabını bulamadığınız bir sorunuz varsa, söz konusu soruyu "info@kamulastirma.info" adresine e-posta olarak göndermenizi önemle rica ederiz. Sorunuz mutlaka cevaplandırılacak ve cevabı, kişisel bilgileriniz kesinlikle belirtilmeden, sitemizde yayımlanacaktır.





1. Kamulaştırma nedir ?

Ne 1982 Anayasası'nda ne de 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda kamulaştırma teriminin mutlak bir tanımı yapılmamıştır. 1982 Anayasası'nın 46. maddesi şu şekildedir: "Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını
devamı...


2. Türkiye'de kamulaştırma nasıl yapılmaktadır ?

Ülkemizde kamulaştırma uygulamaları, dayanağını Anayasa'nın 46. maddesinde bulan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca yapılmaktadır.  Kamulaştırma Kanunu, 2001 yılında köklü değişikliklere uğramıştır
devamı...


3. Neler kamulaştırılabilir ?

Özel mülkiyete tâbi olan her türlü taşınmaz, kamulaştırmanın konusu olabilir. Bu demektir ki tarlalar, araziler, üzerinde yapı olsun olmasın arsalar, kaynaklar, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen
devamı...


4. Kamulaştırmayı kimler yapabilir ?

Kamulaştırmanın, kamu gücüne sahip bir kamu kurumu (bakanlık, belediye vb.) tarafından yapılması gerekmektedir.Kamu hizmeti görmek amacıyla ilgili bakanlığa bağlı olarak faaliyet gösteren kamu kurum ve tüzelkişileri de (örneğin Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri, BOTAŞ A.Ş., Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, TEDAŞ, TEİAŞ) kamulaştırma yapabilir
devamı...


5. Kamulaştırmanın ön şartları nelerdir ?

Hukuka uygun bir kamulaştırma işleminden bahsedebilmek için bazı şartların gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Bu şartları üç başlık altında sayabiliriz:
devamı...


6. Kamu yararı kararı nedir ?

Tüm kamu kurumları, her türlü idari işlemlerinde kamu yararını en üst düzeyde gözetmek mecburiyeti altındadırlar. Bu demektir ki bir kamu kurumu (idare), bir idari işlem (örneğin kamulaştırma) yapıyorsa o işlemin yapılmasında mutlaka kamu yararı bulunmalıdır. Aksi takdirde söz konusu işlem hukuken sakat bir işlem olur ve iptali için idari mahkemelerde dava açılabilir
devamı...


7. Genel olarak kamulaştırmada süreç nasıl işler ?

(i) Kamulaştırmayı yapacak olan idare, ayrıntıları yukarıda açıklanan kamu yararı kararını alır ve bu karar ilgili onay merci tarafından onaylanır. Böylece, kamulaştırma süreci başlamış olur.
(ii) İdare, kamulaştırılacak olan taşınmaz malların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösteren, ölçekli bir plan yapar veya yaptırır
devamı...


8. Tapu siciline konan kamulaştırma şerhi ve bunun etkisi nedir ?

İdare, kamulaştırma kararı verdikten sonra, kamulaştırmaya konu taşınmazların kayıtlı olduğu tapu sicil müdürlüğüne yazı yazarak söz konusu taşınmazlar üzerine "kamulaştırma şerhi" konmasını talep eder. Kamulaştırma Kanunu'nun 7'nci maddesi hükmüne göre şerh tarihinden itibaren taşınmazın maliki değiştiği durumda veya mülkiyetten başka ayni haklarda (üst hakkı, intifa hakkı vb.) herhangi bir değişiklik olması durumunda tapu sicil müdürlüğü, kamulaştırmayı yapan idareyi derhal bilgilendirir. Böylece idare, taşınmazın yeni malikinin (veya olası ayni hak sahiplerinin) adresini ve diğer bilgilerini araştırmakla zorunda kalmaz.
devamı...


9. Satın alma usulü nedir ?

Yukarıda 7'nci sorunun cevabı kapsamında, kamulaştırmayı yapan idarenin, kamulaştıracağı taşınmazı elde etmek için, öncelikle taşınmazın malikiyle irtibata geçerek, maliki, taşınmazı kendisine satmaya ikna etmeye çalışması gerektiği açıklanmıştı. İşte bu prosedüre "satın alma usulü" denmektedir. Satın alma usulünün sonuç vermemesi durumunda idare, Kamulaştırma Kanunu'nun 10'uncu maddesinde öngörülen "kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası" denen davayı, yetkili asliye hukuk mahkemesinde, malike karşı açmak zorundadır.
devamı...


10. "Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası" nedir ?

(i) Kamulaştırmak istediği taşınmazı satın alma usulü ile elde edemeyen idare, taşınmazın malikine karşı, yetkili asliye hukuk mahkemesinde, "kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası" denen davayı açar.
devamı...


11. Taşınmaz malları kamulaştırılan kişiler (malikler) kamulaştırma işlemine karşı hangi davaları açılabilir ?

Kamulaştırma ile ilgili olarak bir yanda kamulaştırmayı yapan idarenin açabileceği davalar, diğer yanda ise taşınmaz malları kamulaştırılan maliklerin açabileceği davalar vardır.
devamı...


12. Kamulaştırma işleminin iptali için açılan bir iptal davası, idare tarafından daha önce açılmış olan "kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası"nı nasıl etkiler ?

"Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davaları" adı üzerinde, kamulaştırılan yerin malikine ödenecek olan kamulaştırma bedelinin tespiti için idare tarafından açılan davalardır. Bu davalarda hakim, kamulaştırma işleminin özüne ilişkin (yani kamulaştırma işleminin hukuka uygun bir işlem olup olmadığına ilişkin) hiçbir inceleme yapmaz, doğrudan bedel tespitine yönelir.
devamı...


13. "Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası" kapsamında mahkemece belirlenecek olan bedel (kamulaştırma bedeli) nasıl ve hangi kıstaslara göre tespit edilir?

Kamulaştırma Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca bu davada hakimin, kamulaştırma bedelini, bilirkişi kurulu marifetiyle tespit ettirmesi bir zorunluluktur.
devamı...


14. Kamulaştırma bedeline ilişkin itirazlar nerede yapılır?

"Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası" kapsamında mahkemenin, taşınmazın idare adına tescil edilmesine (veya duruma göre terkin edilmesine) yönelik verdiği kararlar kesindir.
devamı...


15. Kamulaştırma bedeli nasıl ödenir?

Kural, kamulaştırma bedelinin (çoğu zaman mahkemece belirlendikten sonra) nakit ve peşin olarak ödenmesidir. Ancak hukuktaki çoğu kuralın olduğu gibi, bu kuralın da istisnası mevcuttur:
devamı...


16. Acele kamulaştırma nedir?

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27'nci maddesine göre, belirli bazı şartların gerçekleşmesi durumunda, idare tarafından, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, taşınmaz mal sahibine karşı"acele el koyma davası" açılabilmektedir.
devamı...


17. Kısmi kamulaştırma nedir?

Daha önce açıklandığı üzere, kamulaştırma işlemlerinin konusu taşınmaz mallardır. Kamulaştırmayı yapan idare, kamu hizmeti görmek amacıyla el koymak istediği taşınmazın, kamu hizmetinin gerektirdiği kadar (ihtiyacı ölçüsünde) bir bölümünü kamulaştırır.
devamı...


18. Kısmi kamulaştırmada kamulaştırma bedelinin tespiti nasıl yapılır?

Bu konu, Kamulaştırma Kanunu'nun 12'nci maddesi ile ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Madde ile kabul edilen temel prensip şudur: Kamulaştırma dışında kalan kısmın kıymetinde, kamulaştırma nedeniyle bir eksilme meydana gelirse, eksilen değer miktarı tespit edilerek, kamulaştırılan kısım için tayin olunan kamulaştırma bedeline eklenir.
devamı...


19. Artan kısmın kamulaştırılması davası nedir? Hangi durumda açılabilir?

Kısmi kamulaştırmaya konu olan taşınmaz malın artan kısmı yararlanmaya elverişli bir durumda değil ise, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda (idare mahkemesinde) dava (iptal davası) açılmayan hallerde mal sahibinin, kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren en geç 30 gün içerisinde, kamulaştırmayı yapan idareye yapacağı bir başvuru ile kalan kısmın da kamulaştırılmasını talep edebileceği hükme bağlanmıştır.
devamı...


20. Trampa yolu ile kamulaştırma nedir?

Yukarıda 9'uncu sorunun cevabı kapsamında "satın alma usulü" açıklanmıştı. Trampa yolu ile kamulaştırma da tıpkı satın alma usulü gibi, kamulaştırma sürecinin başında, taşınmaz malın sahibine idarece teklif edilmesi gereken kamulaştırma yollarından biridir.
devamı...


21. Kamulaştırma yolu ile taşınmaz üzerinde irtifak hakkı kurulması (irtifak kamulaştırması) nedir?

Bu sorunun cevabının iyi anlaşılması için öncelikle "irtifak hakkı" kavramını açıklamak gerekir:
devamı...


22. Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların kamulaştırması nasıl gerçekleştirilir?

Bu konu, Kamulaştırma Kanunu'nun 19'uncu maddesi ile ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların kamulaştırılmak istenmesi durumunda idare öncelikle, söz konusu taşınmazın "kamu malı" olup olmadığını ilgili yerlerden sormak suretiyle tespit eder.
devamı...


23. Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyetinin çekişmeli (dava konusu) olması durumunda ne olur?

Bu konu, Kamulaştırma Kanunu'nun 18'inci maddesi ile ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Kamulaştırma süreci kapsamında belirlenecek olan kamulaştırma bedeli pek tabiidir ki kamulaştırılan taşınmaz malın malikine ödenir.
devamı...


24. Kamulaştırılan taşınmaz mal geri alınabilir mi? Bunun için açılabilecek bir dava var mıdır?

Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren 5 (beş) yıl içinde, kamulaştırmayı yapan idarece, kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz veya taşınmaz mal, kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek olduğu gibi bırakılırsa, mal sahibi (veya mirasçıları), kamulaştırma bedelini, aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek, taşınmaz malını geri alabilir.
devamı...


25. İdare, kamulaştırma işleminden vazgeçebilir mi? Vazgeçtiği durumda ne olur?

İdare, kamulaştırmanın her safhasında, kamulaştırma kararı veren ve onaylayan yetkili merciin kararı ile kamulaştırmadan tek taraflı olarak kısmen veya tamamen vazgeçebilir.
devamı...


26. İdarenin, herhangi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın bir taşınmaza fiilen el atması (kamulaştırmasız el atma) durumunda ne yapılması gerekir?

İdarenin, özel mülkiyette bulunan bir taşınmaza kamu yararı gerekçesiyle el koymak istemesi durumunda izlemesi gereken yol pek tabii ki "kamulaştırma" dır. Durum bu olmakla beraber fiiliyatta işler her zaman olması gerektiği gibi yürümemektedir.
devamı...